Polityka regionalna – metropolie (notatka)
Autor: Mikołaj Herbst - Zespół Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów   
03.10.2008.

Ostatnie kilkanaście lat rozwoju regionalnego w Europie charakteryzują dwie tendencje: zmniejszanie sie różnic rozwojowych między krajami (konwergencja) oraz powiększanie się zróżnicowania między regionami (dywergencja). Dzieje się tak dlatego, że wzrost gospodarczy koncentruje się w obszarach metropolitalnynch wielkich miast, podczas gdy regiony peryferyjne, mniej zurbanizowane, rozwijają się słabiej (przyczyną są nowe czynniki rozwoju: kapitał ludzki, innowacje, konkurencja technologiczna). Tendencji tej nie jest wstanie zrównoważyć ani Polityka Spójności UE, ani żadne inne mechanizmy redystrybucji. Spośród 44 regionów "Celu 1" UE (o PKB poniżej 75% średniej UE), zidentyfikowanych w 1989 roku, 43 nadal pozostawało regionami "Celu 1" w 2004r. (przed rozszerzeniem UE o 10 państw).

Redakcja: Ustawa o metropoliach jest konieczna ale wpierw trzeba dokończyć reformę samorządową w powiatach i województwie.

Polityka spójności jest w praktyce bardziej polityką "solidarnościową", podnoszącom poziom życia w biednieszych regionach, niż skutecznym mechanizmem tworzenia trwałych podstaw wzrostu w tych regionach. Badania dowodzą jednak, że skuteczność polityki rozwoju regionalnego w Europie jest zróżnicowana. Lepsze efekty (większy wzrost) osiąga sie w regionach gdzie większa część inwestowanych środków jest przeznaczona na budowanie zasobów ludzkich i kapitału ludzkiego oraz w tych, gdzie wysoka jest jakość instytucji, oraz otwartość na handel międzynarodowy.

W rozwoju regionalnym Polski w ostatnich latach 1995-2005 najszybciej rozwijały się obszary metropolitalne Warszawy, Poznania, Krakowa (podregion krakowsko-tarnowski), a także podregiony legnicki, ciechanowsko-płocki i rzeszowsko-tarnobrzeski. W tych obszarach realny wzrost przekroczył w okresie 1995-2005 50%. Najwolniej rozwija się ściana wschodnia (poniżej 20%), z wyjątkiem podregionu białostocko-suwalskiego.

Polska polityka rozwoju regionalnego cierpi na brak strategicznej wizji. Jest wypadkową presji politycznych (oddolnych) w kierunku uzyskania szybkich, widocznych (choćby pozornych) efektów oraz dążeń do budowy gospodarki opartej na wiedzy. Nie wiemy (jako państwo) na co chcemy przeznaczyć pieniądze. Nasze decyzje są jak dotąd wyznaczane przez standardy UE odnośnie struktury wydatków (np. udział wydatków inwestycyjnych w ogólnych wydatkach, podział środków między programy operacyjne itd.).

Brakuje też koordynacji między programami regionalnymi. Nadal niejasne są kryteria wyboru projektów kluczowych, których jest zdecydowanie zbyt wiele, by faktycznie uznać je za kluczowe.

Wydaje się, że wobec powyższego polska polityka rozwoju regionalnego powinna mieć trzy zasadnicze cele strategiczne, służące budowaniu podstaw trwałego rozwoju:

  • -Inwestowanie w metropolitalne lokomotywy wzrostu;
  • -Integrowanie obszarów metropolitalnych z ośrodkami o znaczeniu subregionalnym (np. Warszawa-Radom)
  • -Mądra, dobrze ukierunkowana pomoc regionom peryferyjnym (edukacja, połączenia transportowe z dobrze rozwiniętymi regionami, wspieranie inicjatyw sieciowych, wspieranie kapitały endogennego)

Odzwierciedla to rekomendacje KPZK z 2000 roku oraz ustalenia 3 i 4 Raportu o Spójności KE, a także wyników badań w Polsce.

 
Parse error: syntax error, unexpected T_LNUMBER in /components/com_sef/cache/shCacheContent.php on line 11826